Gia tăng nhu cầu chăm sóc giảm nhẹ

TP.HCM – 25.10.2025

Theo các chuyên gia trong lĩnh vực chăm sóc giảm nhẹ (CSGN), việc nhận diện sớm CSGN giúp người bệnh có thể sống tốt nhất trong nhiều năm thay vì chỉ vài tháng. CSGN không chỉ dành cho bệnh nhân ung thư, mà còn dành cho nhiều nhóm bệnh nhân khác.

Nâng đỡ tinh thần cho bệnh nhân

Tại hội thảo “Tăng cường tiếp cận phổ cập với Chăm sóc giảm nhẹ” do Trung tâm Spring Hospice, Tổ chức Y học Cộng đồng và Bệnh viện Ung bướu Hà Nội phối hợp tổ chức, Thạc sĩ Nguyễn Thị Thanh Tùng (Khoa Công tác xã hội, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM) cho hay: khi tiếp xúc với những người bệnh nặng, nhất là bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối, họ nói rằng mình mất niềm tin vào cuộc sống và không muốn tiếp tục điều trị.

“Chăm sóc giảm nhẹ là giải pháp tích cực, giúp bệnh nhân giảm bớt đau đớn về thể chất, nâng đỡ tinh thần, giải phóng tâm lý, hỗ trợ về mặt xã hội và tâm linh. CSGN không dừng lại ở việc đồng hành trong quá trình điều trị, kể cả giai đoạn cuối đời, mà còn kéo dài đến giai đoạn tang chế — hỗ trợ người thân của bệnh nhân.” — ThS. Nguyễn Thị Thanh Tùng

TS.BS. Phạm Nguyên Quý, Trưởng khoa Ung thư nội khoa, Bệnh viện Trung ương Kyoto Miniren, nhấn mạnh rằng nếu tích hợp sớm CSGN với điều trị ung thư, người bệnh sẽ có tỷ lệ sống sót cao hơn và chất lượng cuộc sống tốt hơn. Ông cũng lưu ý tình trạng già hóa dân số nhanh tại Việt Nam khiến nhu cầu CSGN cho người cao tuổi ngày càng lớn, trong khi đa số người cao tuổi sống tại cộng đồng và khó tiếp cận dịch vụ.

Cần sự phối hợp đa ngành

CSGN đòi hỏi sự chăm sóc toàn diện với sự phối hợp giữa bác sĩ, điều dưỡng, dược sĩ và nhân viên công tác xã hội. Khi điều trị, không chỉ tiếp cận sức khỏe thể chất và kiểm soát triệu chứng, mà còn cần tiếp cận các vấn đề tâm lý – xã hội của người bệnh và gia đình.

ThS.BS Lê Công Định, Phó Trưởng khoa Chăm sóc giảm nhẹ, Bệnh viện Ung bướu Hà Nội, cho biết CSGN hiện được tích hợp ngay từ khi nhận chẩn đoán. Những bệnh nhân phù hợp với CSGN cuối đời gồm:

• Bệnh nhân ung thư ở giai đoạn tiến triển, di căn
• Bệnh nhân không còn phù hợp với các điều trị kéo dài cuộc sống, hoặc từ chối điều trị
• Bệnh nhân có tiên lượng sống ngắn, theo đồng thuận của bác sĩ điều trị, bác sĩ giảm nhẹ, người bệnh và gia đình

“Ba tăng, một giảm”

Trong CSGN cuối đời, hai mục tiêu quan trọng nhất là hướng đến sự thoải mái cho người bệnh và tối ưu hóa chức năng thể chất, nhận thức, cảm xúc – xã hội để người bệnh vẫn duy trì được những hoạt động tối thiểu.

• Một giảm: giảm những can thiệp y khoa không có lợi, thậm chí gây hại — hồi sức tích cực, kháng sinh phổ rộng không cần thiết, xét nghiệm lặp lại thường xuyên…
• Ba tăng: tăng cường quản lý triệu chứng gây khó chịu; tăng chăm sóc hướng đến sự thoải mái; tăng hỗ trợ tâm lý – xã hội cho người bệnh.

Thành tựu và thách thức tại Việt Nam

Theo Giám đốc Điều hành Mạng lưới Chăm sóc Giảm nhẹ và Hospice châu Á – Thái Bình Dương (APHN), Việt Nam đã có bước tiến đáng kể: Luật Khám chữa bệnh 2023 đã bao gồm CSGN và chăm sóc cuối đời tại tuyến chăm sóc ban đầu; Hướng dẫn quốc gia 2022 nhấn mạnh cách tiếp cận toàn diện; CSGN hiện được giảng dạy tại 5 – 8 trường đại học và triển khai tại khoảng 48 bệnh viện cùng nhiều mô hình chăm sóc tại nhà.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức hệ thống:

• Chưa có kế hoạch quốc gia chuyên biệt hoặc cơ quan điều phối
• Dịch vụ tập trung chủ yếu ở đô thị; vùng nông thôn và miền núi chỉ có 0,05 dịch vụ trên 100.000 dân
• Hạn chế trong tiếp cận thuốc thiết yếu, đặc biệt là giấy phép lưu trữ morphine ở tuyến cơ sở
• Định kiến văn hóa, thiếu hụt tài chính và nhân lực được đào tạo

Vì vậy, nâng cao nhận thức về chăm sóc giảm nhẹ cho cộng đồng và đội ngũ nhân viên y tế là yêu cầu cấp thiết hiện nay.

Bài và ảnh: [Ngọc Vũ / VOV.VN](https://vov.vn/xa-hoi/gia-tang-nhu-cau-cham-soc-giam-nhe-post1240232.vov)